Większość Polaków zna go przede wszystkim z telewizji – jako prowadzącego „Śpiewające fortepiany” czy jurora w „Jak oni śpiewają”. Tymczasem kariera Rudiego Schubertha zaczęła się znacznie wcześniej, w Gdańsku, w środowisku studenckich festiwali i kabaretowej sceny lat 70. Człowiek, który napisał „Córkę rybaka” i „Monikę, dziewczynę ratownika”, przez dekady był jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci polskiej estrady. Dziś prowadzi agroturystykę na Kaszubach – i robi to z równą energią, co kiedyś scenę.
Kim jest Rudi Schuberth – człowiek z Gdańska
Rudi Schuberth, właściwie Rudolf Ryszard Schuberth, urodził się 30 sierpnia 1953 roku w Gdańsku. Z wykształcenia i charakteru jest człowiekiem wielowymiarowym – piosenkarzem, autorem tekstów, kompozytorem, satyrykiem, prezenterem telewizyjnym i aktorem. Gdańsk to nie tylko jego miejsce urodzenia – to miasto, które ukształtowało jego artystyczną wrażliwość i dało mu pierwszą scenę.
Naukę pobierał w I Liceum Ogólnokształcącym im. Mikołaja Kopernika w Gdańsku. Później studiował na Politechnice Gdańskiej – ukończenie uczelni zajęło mu siedem lat, bo już wtedy mocno zaangażował się w życie artystyczne. Trudno się dziwić – gdańska scena studencka końca lat 70. była wyjątkowo żywa, a Schuberth szybko znalazł w niej swoje miejsce.
Wały Jagiellońskie – narodziny legendy
Na początku 1977 roku w Gdańsku grupa przyjaciół wspomagająca się na rozmaitych festiwalach studenckich założyła Okolicznościowo-Rozrywkowy Syndykat „Wały Jagiellońskie”. Rudi Schuberth powołał tę formację do życia wraz z Grzegorzem Bukałą, a z zespołem występował w kraju i za granicą aż do 1989 roku.
Niepozbawione ironii teksty piosenek Wałów Jagiellońskich opisywały rzeczywistość czasów PRL-u. To był ich znak rozpoznawczy i zarazem powód ogromnej popularności. Do repertuaru należały takie utwory jak „WARS wita was”, „Do Zoo”, „Kupletów pęk”, „Kukuła Disco” czy „Kombajn Bizon”. Piosenki były śmieszne, ale z zębami – i publiczność to czuła.
Festiwalowe sukcesy
W maju 1978 roku Wały zdobyły główną nagrodę na Festiwalu Piosenki Studenckiej w Krakowie, który otworzył im drogę do dalszej kariery estradowej. Czerwiec 1978 przyniósł zespołowi Nagrodę Dziennikarzy na Festiwalu w Opolu. Rok później sukces powtórzył się w innej kategorii.
Rudi Schuberth jest laureatem nagrody KFPP Opole ’80 za najlepszą piosenkę kabaretową. Wcześniej zdobył wyróżnienie za wykonanie własnej piosenki „Ciebie brak” na Ogólnopolskim Festiwalu Piosenki i Piosenkarzy Studenckich w Krakowie, a wraz z zespołem Wały Jagiellońskie odebrał też „Złote ostrze satyry” – Nagrodę Dziennikarzy na Derbach Estradowych w Koninie oraz Złoty Kufel „Solidarności” na XIX KFPP w Opolu.
Zawieszenie i powrót
Po zawieszeniu działalności zespołu w 1989 roku Schuberth występował jako solista. Nie zniknął ze sceny – zmienił tylko jej format. W 2008 roku wskrzesił macierzystą formację pod nazwą „Rudi Schuberth i Wały Jagiellońskie”. W 2013 roku wystąpił na Kabaretonie podczas 50. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej.
Kabaret Tey – kolejny rozdział
Od 1979 roku Rudi Schuberth współpracował z nieistniejącym już Kabaretem Tey – wystąpił w trzech jego programach: „S tyłu sklepu”, „Na granicy” i „Szlaban”. To był kabaret z prawdziwego zdarzenia – ostry, inteligentny, z wyraźnym politycznym podtekstem, który w tamtych czasach wymagał niemałej odwagi.
Współpraca z Kabaretem Tey trwała od 1979 do 1982 roku. To właśnie z tym kabaretem Schuberth grał recitale nie tylko w Polsce, ale też w Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i Australii. Tournée dla Polonii za oceanem to osobny rozdział jego kariery – wielokrotnie wracał do tych krajów, budując silną pozycję wśród polskich emigrantów.
Przeboje, które zostały na zawsze
Niektóre piosenki po prostu przeżywają swoją epokę. Rudi Schuberth jest autorem lub współautorem największych przebojów Wałów Jagiellońskich: „WARS wita was”, „Tylko mi ciebie brak”, „Córka rybaka” i „Monika, dziewczyna ratownika”. Każdy z tych tytułów to kawałek polskiej kultury popularnej, który rozpoznają nawet ci, którzy nie pamiętają jego autora.
Rudi Schuberth jest autorem czterech przebojów, które weszły do kanonu polskiej piosenki rozrywkowej: „Córka rybaka”, „Monika, dziewczyna ratownika”, „WARS wita was” i „Tylko mi ciebie brak”.
Schuberth współpracował z orkiestrami Zbigniewa Górnego (m.in. przy „Gali Piosenki Biesiadnej” i „Co nam w duszy gra”) oraz Aleksandra Maliszewskiego. To współprace, które pokazują szerokość jego artystycznego zaangażowania – od kabaretu przez muzykę biesiadną po estrадę w pełnym tego słowa znaczeniu.
Był też założycielem grupy kabaretowo-muzycznej Mortadella Blues. Mniej znany epizod w jego biografii, ale wpisujący się w konsekwentny schemat: Schuberth zawsze szukał nowych form wyrazu, nie ograniczał się do jednej szuflady.
Telewizja – nowa scena
Lata 90. i 2000. to czas, kiedy Rudi Schuberth wszedł do polskich domów przez ekran telewizora. W TVP2 oraz Polsacie prowadził teleturnieje „Rekiny kart” (1997–1999) i „Zgadula” (1999–2000), a następnie program „Śpiewające fortepiany” (2001–2006), po czym zasiadał w jury programu „Jak oni śpiewają” (2007–2009).
Był jednym z jurorów wszystkich sześciu edycji programu rozrywkowego Polsatu „Jak oni śpiewają” w latach 2007–2009. Rola jurora wymagała innego rodzaju kompetencji niż bycie artystą – i Schuberth sprawdził się w niej dobrze, wnosząc do programu doświadczenie wieloletniego praktyka sceny.
„Śpiewające fortepiany” w TVP2 Rudi Schuberth prowadził przez kilka lat – program cieszył się dużą popularnością i ugruntował jego pozycję jako rozpoznawalnej twarzy telewizji rozrywkowej.
Życie prywatne – rodzina i dom
W 1983 roku Rudi Schuberth zawarł związek małżeński z Małgorzatą Chojnacką. Oboje mają córkę, Karolinę, która przyszła na świat w 1984 roku, oraz wnuka, Witolda Rudolfa, urodzonego w 2015 roku. Rodzina – jak można wnioskować z jego późniejszych życiowych wyborów – odgrywa w jego życiu rolę centralną.
Rudi Schuberth mierzy 180 cm wzrostu i urodził się pod znakiem Panny. Szczegół może drobny, ale oddający pewną precyzję i systematyczność, które widać też w jego wieloletniej karierze – konsekwentnie budowanej, bez spektakularnych upadków.
Folwark Otnoga – życie po scenie
Od 2004 roku Rudi Schuberth prowadzi gospodarstwo agroturystyczne na terenie Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi”: na ponad 20 hektarach mieszczą się cztery domy, prywatne stawy rybne dla wędkarzy, hodowla danieli oraz wytwórnia wędlin i przetworów. Cały folwark urządził w regionalnym stylu.
Gospodarstwo agroturystyczne nosi nazwę „Folwark Otnoga” i mieści się w Otnodze. Schuberth z pasją zajmuje się tam produkcją wiejskich wędlin, łącząc dwie pasje – sztukę i życie na wsi. To nie jest typowe „przejście na emeryturę” – to świadomy wybór innego trybu życia, w którym praca fizyczna i kontakt z naturą zastąpiły reflektory i mikrofon.
Folwark Otnoga – ponad 20 hektarów, cztery domy gościnne, prywatne stawy rybne, hodowla danieli i własna wytwórnia wędlin. Wszystko urządzone w regionalnym, kaszubskim stylu.
W 2016 roku Rudi Schuberth zrezygnował z życia publicznego z powodów zdrowotnych – zmaga się z cukrzycą. Ta decyzja, choć dla wielbicieli jego twórczości zapewne trudna do przyjęcia, wpisuje się w ogólną logikę jego wyborów – zawsze stawiał na autentyczność, nie na pozory.
Nagrody i wyróżnienia – bilans kariery
Dorobek Rudiego Schubertha to nie tylko piosenki i programy telewizyjne, ale też konkretne wyróżnienia branżowe. Poniżej najważniejsze z nich:
- Wyróżnienie za piosenkę „Ciebie brak” – Ogólnopolski Festiwal Piosenki i Piosenkarzy Studenckich, Kraków
- Nagroda Dziennikarzy – XVI Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu (1978), wspólnie z Wałami Jagiellońskimi
- Nagroda za najlepszą piosenkę kabaretową – XVIII KFPP w Opolu (1980), wspólnie z Wałami Jagiellońskimi
- „Złote Ostrze Satyry” – Nagroda Dziennikarzy na Derbach Estradowych w Koninie
- Złoty Kufel „Solidarności” – XIX KFPP w Opolu, wspólnie z Wałami Jagiellońskimi
Wszystkie te nagrody Rudi Schuberth zdobył zarówno indywidualnie, jak i wspólnie z zespołem Wały Jagiellońskie – co pokazuje, że jego kariera to historia udanej synergii: silna osobowość artystyczna wzmocniona równie silnym kolektywem.
Rudi Schuberth zostawił po sobie ślad, który trudno wymazać z polskiej kultury rozrywkowej. Kilka piosenek, kilka programów telewizyjnych i jedno duże gospodarstwo na Kaszubach – to może brzmieć skromnie, ale za każdym z tych punktów stoi konkretna, dobrze przepracowana historia.
—