Najpierw trzeba uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności, potem złożyć wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, a na końcu czekać na decyzję administracyjną. Zasiłek pielęgnacyjny to jedno z podstawowych świadczeń przysługujących osobom z orzeczeniem o niepełnosprawności, ale jego przyznanie nie jest automatyczne. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że samo posiadanie orzeczenia nie gwarantuje otrzymania pieniędzy. System jest skomplikowany, pełen wyjątków i szczególnych przypadków, które warto znać przed złożeniem dokumentów.
Kto może otrzymać zasiłek pielęgnacyjny
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje kilku grupom osób. Pierwsza to dzieci do 16. roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności. Druga grupa to osoby powyżej 16. roku życia z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Trzecia kategoria obejmuje osoby, które ukończyły 16 lat i posiadają orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeśli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia.
Istnieje też czwarta, często pomijana grupa – osoby, które ukończyły 75 lat. Tu nie jest potrzebne żadne orzeczenie o niepełnosprawności. Sam wiek wystarczy jako podstawa do przyznania świadczenia.
Kwota zasiłku pielęgnacyjnego wynosi obecnie 215,84 zł miesięcznie i jest wypłacana niezależnie od dochodu osoby niepełnosprawnej czy jej rodziny.
Co ważne, zasiłek nie jest uzależniony od sytuacji materialnej. Nie ma znaczenia, ile się zarabia, jakie ma się oszczędności czy jakim mieszkaniem się dysponuje. To świadczenie ma charakter częściowo kompensacyjny – ma zrekompensować dodatkowe wydatki związane z niepełnosprawnością.
Czego nie dostaniesz jednocześnie z zasiłkiem
Zasiłek pielęgnacyjny podlega zasadzie zbiegu świadczeń. Nie można go otrzymywać równocześnie ze specjalnym zasiłkiem opiekuńczym ani ze świadczeniem pielęgnacyjnym. Trzeba wybrać jedno z nich.
Jeśli ktoś pobiera zasiłek dla opiekuna, nie może jednocześnie otrzymywać zasiłku pielęgnacyjnego. Podobnie wygląda sytuacja z dodatkiem pielęgnacyjnym do emerytury czy renty – tutaj też następuje wykluczenie. Osoby przebywające w instytucjach zapewniających całodobową opiekę, finansowanych ze środków publicznych, również tracą prawo do zasiłku.
Sytuacja osób pracujących
Praca zawodowa nie wyklucza prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Osoba z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności może pracować i nadal otrzymywać świadczenie. To częsta obawa, ale całkowicie nieuzasadniona. Zasiłek nie ma charakteru alimentacyjnego – nie zastępuje dochodu z pracy.
Jak złożyć wniosek o zasiłek
Wniosek składa się w ośrodku pomocy społecznej lub miejskim/gminnym ośrodku pomocy rodzinie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania. Można to zrobić osobiście, przez pełnomocnika, pocztą lub elektronicznie przez platformę ePUAP.
Do wniosku trzeba dołączyć:
- Orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności
- Dowód osobisty lub inny dokument tożsamości
- Numer rachunku bankowego (jeśli świadczenie ma być przekazywane przelewem)
Wniosek można pobrać bezpośrednio w ośrodku pomocy społecznej lub ze strony internetowej urzędu. Formularz jest stosunkowo prosty, ale warto wypełnić go dokładnie. Każda pomyłka czy brak informacji wydłuża proces rozpatrywania.
Decyzję o przyznaniu zasiłku organ wydaje w ciągu 30 dni od złożenia kompletnego wniosku. W praktyce bywa różnie – czasem sprawa załatwia się szybciej, czasem trzeba czekać dłużej, zwłaszcza gdy brakuje jakichś dokumentów.
Od kiedy przysługuje zasiłek
Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się od miesiąca, w którym złożono wniosek. Nie ma wypłaty wstecz za wcześniejsze miesiące, nawet jeśli orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane kilka miesięcy wcześniej. Dlatego warto składać wniosek jak najszybciej po otrzymaniu orzeczenia.
Jeśli osoba spełnia warunki od urodzenia (dziecko z niepełnosprawnością), zasiłek może być przyznany od pierwszego miesiąca życia – pod warunkiem że wniosek złożono odpowiednio wcześnie.
Co zrobić gdy odmówią przyznania zasiłku
Decyzja odmowna powinna zawierać uzasadnienie. Najczęstsze powody odmowy to brak odpowiedniego orzeczenia, pobieranie innego świadczenia wykluczającego zasiłek pielęgnacyjny lub przebywanie w placówce zapewniającej całodobową opiekę.
Od decyzji przysługuje odwołanie w terminie 14 dni od jej doręczenia. Odwołanie składa się do organu, który wydał decyzję, ale rozpatruje je samorządowe kolegium odwoławcze. W odwołaniu warto precyzyjnie wskazać, dlaczego decyzja jest nieprawidłowa i jakie argumenty za tym przemawiają.
Jeśli kolegium odwoławcze podtrzyma odmowę, pozostaje jeszcze droga sądowa – skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. To już wymaga zwykle pomocy prawnika, choć nie jest obowiązkowa.
Wypłata zasiłku i jego zawieszenie
Zasiłek wypłacany jest co miesiąc. Można go odbierać gotówką na poczcie lub otrzymywać przelewem na konto bankowe. Większość osób wybiera przelew – to wygodniejsze i bezpieczniejsze.
Prawo do zasiłku wygasa lub zostaje zawieszone w kilku sytuacjach. Pierwsza to utrata orzeczenia o niepełnosprawności – gdy w trakcie ponownego badania komisja nie potwierdzi niepełnosprawności. Druga sytuacja to umieszczenie w placówce zapewniającej całodobową opiekę finansowaną ze środków publicznych.
Obowiązkiem osoby pobierającej zasiłek jest niezwłoczne poinformowanie ośrodka pomocy społecznej o wszelkich zmianach mogących wpłynąć na prawo do świadczenia.
Jeśli ktoś zatai informacje lub nie poinformuje o zmianie sytuacji, może być zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Urząd ma prawo weryfikować, czy warunki do pobierania zasiłku są nadal spełnione.
Różnica między zasiłkiem pielęgnacyjnym a innymi świadczeniami
Zasiłek pielęgnacyjny często myli się ze świadczeniem pielęgnacyjnym. To dwa różne świadczenia. Świadczenie pielęgnacyjne wynosi obecnie 2458 zł miesięcznie i jest przeznaczone dla opiekuna, który rezygnuje z pracy, żeby opiekować się osobą niepełnosprawną. Zasiłek pielęgnacyjny to znacznie niższa kwota, która trafia do samej osoby niepełnosprawnej.
Specjalny zasiłek opiekuńczy to kolejne świadczenie – wynosi 620 zł miesięcznie i również jest przeznaczone dla opiekuna. Przysługuje osobom, które opiekują się osobą niepełnosprawną, ale nie spełniają wszystkich warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.
Dodatek pielęgnacyjny to z kolei dodatek do emerytury lub renty, który wynosi około 330 zł. Przysługuje osobom, które są niezdolne do samodzielnej egzystencji. Jeśli ktoś go otrzymuje, nie może jednocześnie pobierać zasiłku pielęgnacyjnego.
Praktyczne aspekty związane z zasiłkiem
Zasiłek pielęgnacyjny nie podlega egzekucji komorniczej. To ważna informacja dla osób mających problemy finansowe. Pieniądze te są chronione i nie można ich zająć w ramach postępowania egzekucyjnego.
Świadczenie nie jest też wliczane do dochodu przy ustalaniu prawa do innych świadczeń pomocy społecznej. Jeśli ktoś ubiega się na przykład o zasiłek rodzinny czy świadczenie wychowawcze, zasiłek pielęgnacyjny nie wpływa na wysokość dochodu rodziny.
Warto pamiętać, że zasiłek przysługuje bezterminowo – dopóki spełnione są warunki do jego otrzymywania. Nie trzeba co roku składać nowych wniosków. Jedyny wyjątek to sytuacja, gdy orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. Wtedy po jego wygaśnięciu trzeba uzyskać nowe orzeczenie i zaktualizować dokumenty w ośrodku pomocy społecznej.
Osoby, które opiekują się dziećmi z niepełnosprawnością, często łączą zasiłek pielęgnacyjny dziecka z własnymi świadczeniami opiekuńczymi. To legalne i w pełni dopuszczalne. System świadczeń został tak skonstruowany, żeby różne formy wsparcia mogły się uzupełniać, pod warunkiem że nie wykluczają się wzajemnie.